Πάσχα και ψυχολογία: το πέρασμα από το παλιό στο νέο.

Η λέξη «Πάσχα» προέρχεται από το εβραϊκό Pesach και σημαίνει «πέρασμα».

Ένα πέρασμα.

Από κάτι… σε κάτι άλλο.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό νόημα αυτών των ημερών —

όχι μόνο ως θρησκευτική εμπειρία, αλλά ως εσωτερική διεργασία.

Το πέρασμα δεν είναι ποτέ ουδέτερο

Κάθε πέρασμα εμπεριέχει μια μετάβαση.

Και κάθε μετάβαση, για να συμβεί, απαιτεί κάτι να ολοκληρωθεί.

Δεν μπορούμε να πάμε στο «επόμενο»

χωρίς να αφήσουμε κάτι από το «πριν».

Αυτό που «πεθαίνει» μέσα μας

Στην ψυχολογική και ψυχοδυναμική πορεία ενός ανθρώπου, υπάρχουν στιγμές όπου κάτι μέσα του παύει να τον εξυπηρετεί.

Μπορεί να είναι:

• ένας τρόπος να σχετίζεται

• μια εικόνα για τον εαυτό

• μια άμυνα που κάποτε τον προστάτευε

Αυτά δεν εγκαταλείπονται εύκολα.

Γιατί, ακόμη κι αν μας περιορίζουν, κάποτε μας κράτησαν.

Και γι’ αυτό, η απομάκρυνσή τους βιώνεται συχνά σαν απώλεια.

Κάποιες φορές, αυτό που χρειάζεται να αφήσουμε δεν είναι απλώς μια συμπεριφορά, αλλά μια ολόκληρη εσωτερική οργάνωση.

Ένας τρόπος να σχετιζόμαστε, να προστατευόμαστε, να υπάρχουμε μέσα στον κόσμο.

Και αυτό κάνει το πέρασμα πιο απαιτητικό — αλλά και πιο ουσιαστικό.

Η απώλεια πριν την αλλαγή

Συχνά φανταζόμαστε την αλλαγή ως κάτι θετικό, σχεδόν λυτρωτικό.

Στην πραγματικότητα όμως, πριν από κάθε αλλαγή υπάρχει ένα στάδιο αποδιοργάνωσης.

Ένα «ενδιάμεσο».

Όπου:

• το παλιό δεν μας χωρά πια

• το νέο δεν έχει ακόμα διαμορφωθεί

Αυτό το σημείο είναι ίσως το πιο δύσκολο.

Γιατί δεν υπάρχει σταθερότητα.

Υπάρχει μόνο κίνηση.

Αυτό που συναντάμε συχνά στη θεραπεία

Στο θεραπευτικό δωμάτιο, αυτό το «πέρασμα» εμφανίζεται συχνά με τρόπους που δεν ονομάζονται εξαρχής ως αλλαγή.

Έρχεται ως:

• μια αίσθηση ότι «κάτι δεν πάει άλλο έτσι»

• μια δυσκολία να παραμείνει κάποιος σε ό,τι μέχρι τώρα ήταν γνώριμο

• μια εσωτερική ένταση, χωρίς ξεκάθαρη κατεύθυνση

Και πολλές φορές, συνοδεύεται από αμφιθυμία:

«Θέλω να αλλάξω — αλλά φοβάμαι τι σημαίνει αυτό.»

Εκεί, η διαδικασία δεν είναι να πιέσουμε την αλλαγή.

Αλλά να αντέξουμε μαζί το ενδιάμεσο.

Γιατί κρατιόμαστε από το παλιό

Ακόμη και όταν κάτι δεν μας κάνει πια καλό, συχνά δυσκολευόμαστε να το αφήσουμε.

Όχι επειδή δεν θέλουμε να προχωρήσουμε, αλλά επειδή φοβόμαστε αυτό που δεν γνωρίζουμε.

Το γνώριμο — ακόμη κι αν πονά —έχει μια μορφή ασφάλειας.

Το άγνωστο, όσο και αν υπόσχεται, φέρνει μαζί του αβεβαιότητα.

Η εσωτερική μετάβαση

Η μετάβαση προς κάτι νέο δεν είναι μια στιγμή.

Είναι μια διαδικασία.

Συχνά σιωπηλή.

Συχνά αργή.

Συχνά αόρατη προς τους άλλους.

Μπορεί να μοιάζει με:

• μια μικρή αλλαγή στη στάση

• μια διαφορετική επιλογή

• μια μεγαλύτερη αντοχή στο συναίσθημα

Δεν έχει πάντα ένταση.

Έχει όμως κατεύθυνση.

Μερικές φορές γίνεται αντιληπτή μόνο εκ των υστέρων —

όταν συνειδητοποιούμε ότι κάτι μέσα μας δεν αντιδρά πια με τον ίδιο τρόπο.

Προς το «φως»

Συμβολικά, το Πάσχα συνδέεται με το φως.

Αλλά το φως δεν εμφανίζεται ξαφνικά.

Προϋποθέτει να περάσουμε μέσα από το σκοτάδι.

Να αντέξουμε την αβεβαιότητα.

Να αποδεχτούμε ότι κάτι τελειώνει.

Και μόνο τότε, σταδιακά, κάτι νέο μπορεί να αναδυθεί.

Ίσως αυτό να είναι το πραγματικό πέρασμα

Όχι μια απότομη αλλαγή.

Αλλά μια εσωτερική μετατόπιση:

• από το γνωστό στο αληθινό

• από την άμυνα στην επαφή

• από την επανάληψη στην επιλογή

Κλείνοντας

Και ίσως, σε κάποιες φάσεις της ζωής, αυτό το πέρασμα δεν χρειάζεται να γίνει μόνο του.

Το Πάσχα, ως «πέρασμα», μπορεί να ιδωθεί και ως μια υπενθύμιση:

Ότι η εξέλιξη δεν είναι γραμμική.

Δεν είναι εύκολη.

Και σίγουρα δεν είναι χωρίς απώλειες.

Αλλά κάθε φορά που κάτι ολοκληρώνεται μέσα μας, δημιουργείται χώρος για κάτι νέο.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό πέρασμα:

να μπορούμε να αφήνουμε πίσω ό,τι δεν μας χωρά πια, χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας μέσα σε αυτή τη διαδικασία.

Η κατανόηση ξεκινά από μέσα μας.

Αν νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε μια περίοδο μετάβασης

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει έναν χώρο κατανόησης και στήριξης αυτής της διαδρομής.

Μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου για περισσότερες πληροφορίες ή για να προγραμματίσουμε μια πρώτη συνάντηση.

Επικοινωνία

Διαβάστε επίσης:

Όταν η αγάπη μοιάζει με αγωνία

Γιατί αγχώνομαι μέσα στις σχέσεις μου ενώ όλα πάνε καλά;

Το παρελθόν δεν αλλάζει — αλλάζει όμως το βάρος του

Ενδεικτική βιβλιογραφία

• Yalom, I. (2008). Κοιτάζοντας τον Ήλιο: Υπερβαίνοντας τον Φόβο του Θανάτου.

• Kübler-Ross, E. (1969). Για τον Θάνατο και το Πένθος.

• Winnicott, D.W. (1965). Οι Αναπτυξιακές Διεργασίες και το Διευκολυντικό Περιβάλλον.

• Bollas, C. (1987). Η Σκιά του Αντικειμένου.

Οι παραπάνω αναφορές σχετίζονται με την κατανόηση της απώλειας, της μετάβασης και της ψυχικής εξέλιξης.